​​ေသွး​​​ေချာင်း​​စီး​​တဲ့​​ ြမစ်

 ​​ေသွး​​​ေချာင်း​​စီး​​တဲ့​​ြမစ်

​​ေသွး​​​ေချာင်း​​စီး​​​ေနတဲ့​​ ြမစ်ကို ​​ေတွ့​​ရှိတဲ့​​​ေနရာက Bonney ​​ေရကန်ထဲကိုစီး​​ဝင်တဲ့​​ Taylor ​​ေရခဲြမစ်ရဲ့​​ အစွန်း​​ အက်ကွဲ​​ေြကာင်း​​က​​ေန စီး​​ကျ​​ေနတာ ြဖစ်ပါတယ်။ အဲဒီ​​ေနရာတစ်ခုလံုး​​ဟာ ​​ေရခဲ​​ေတွ ဖံုး​​လွှမ်း​​ထား​​ြပီး​​ သက်ရှိလူသား​​များ​​လည်း​​ အ​​ေြခချ ​​ေနထိုင်ြခင်း​​ မရှိတဲ့​​ အန္တာတိက ​​ေရခဲြပင်အရပ် ြဖစ်ပါတယ်။ ဘူမိ​​ေဗဒပညာရှင်​​ေတွဟာ ၁၉၁၁ခုနှစ်မှာ ၎င်း​ ​​ေသွး​​ြမစ်ကို စတင်​​ေတွ့​​ရှိခဲ့​​တာ ြဖစ်ြပီး​​ စစချင်း​​မှာ​​ေတာ့​​ Algae ​​ေတွ​​ေြကာင့်​​ စီး​​ကျလာတဲ့​​ ြမစ်​​ေရဟာ နီရဲ​​ေနတယ်လို့​​ ထင်ခဲ့​​ြကပါတယ်။ သို့​​​ေသာ်လည်း​​ ထပ်မံ ​​ေလ့​​လာ​​ေတွ့​​ရှိချက်များ​​အရ ရဲရဲနီ​​ေနတဲ့​​ ​​ေသွး​​​ေရာင်လို အရည်များ​​ဟာ သံ​​ေအာက်ဆိုဒ် ဓာတ်​​ေပါင်း​​များ​​ပါဝင်တဲ့​​ ​​ေရ​​ေတွြဖစ်ြပီး​​ ​​ေရခဲြပင်​​ေအာက် ​​ေပ ၁၃၀၀ အနက်က ထွက်​​ေပါ်လာတယ်လို့​​ ဆိုပါတယ်။

အဲဒီ​​ေဒသမှာ လွန်ခဲ့​​တဲ့​​ နှစ်သန်း​​​ေပါင်း​​ ၁.၅ မှ ၄သန်း​​ခန့်​​ ​​ေလာက်ကတည်း​​က ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ​​ေအာက် ​​ေရာက်ခဲ့​​စဉ်က အချို့​​​ေသာ ပင်လယ်​​ေရငံ​​ေတွဟာ ​​ေရအိုင်အြဖစ် ကျန်ရှိခဲ့​​ြပီး​​ နှစ်သန်း​​များ​​စွာ ြကာတဲ့​​အခါ ​​ေရခဲြပင်​​ေတွရဲ့​​ ​​ေအာက်​​ေြခမှာ ပိတ်မိ​​ေနခဲ့​​ြကပါတယ်။ ၎င်း​ ပိတ်​​ေလှာင်ခံ​​ေနရတဲ့​​ ​​ေရငံထဲမှာ  သက်ရှင်​​ေနထိုင် ကျက်စား​​တဲ့​​  သက်ရှိ ဇီဝ​​ေလး​​​ေတွဟာ ​​ေအး​​ခဲြပီး​​ ပိတ်​​ေမှာင်မွန်း​​ြကပ်ကာ ​​ေအာက်ဆီဂျင်ရယ်လို့​​ မရှိသ​​ေလာက် နည်း​​ပါး​​ကာ အသက်ရှင်သန်ဖို့​​ ခက်ခဲတဲ့​​ အ​​ေြခအ​​ေနမှာဘဲ ဆာလ်ဖာနဲ့​​ သံဓာတ်​​ေတွ ြကား​​မှာ အသက်ရှင်​​ေအာင် ြကိုး​​စား​​​ေနထိုင်ခဲ့​​ြကဟန် တူပါတယ်။ အဲဒီ သက်ရှိဇီဝ​​ေလး​​နဲ့​​ အလွန်​​ေပါြကွယ်ဝတဲ့​​ သံဓာတ်​​ေတွ​​ေြကာင့်​​ ​​ေရခဲြပင်​​ေအာက်က​​ေန ထွက်လာတဲ့​​ ​​ေရဟာ အနီ​​ေရာင်အြဖစ် ​​ေြပာင်း​​လဲသွား​​တာ ြဖစ်တယ်လို့​​ ပညာရှင်များ​​က သံုး​​သပ်ြကပါတယ်။

 ဒီ​​ေသွး​​ြမစ်ြကီး​​ကို ​​ေတွ့​​ရတာ​​ေြကာင့်​​ဘဲ ပညာရှင်​​ေတွ ထပ်မံ စဉ်း​​စား​​ြကတာက အသက်ရှင်သန်ဖို့​​ အလွန်ဆိုး​​ဝါး​​ ခက်ခဲလွန်း​​တဲ့​​ အစွန်း​​​ေရာက် အ​​ေြခအ​​ေနမျိုး​​မှာ​​ေတာင် သက်ရှိ​​ေလး​​​ေတွဟာ ရှင်သန်နိုင်တယ်ဆိုခဲ့​​ရင် ​​ေအး​​ခဲမဲ​​ေမှာင်​​ေနတဲ့​​ အြခား​​ြဂိုလ်​​ေတွမှာလည်း​​ သက်ရှိ​​ေတွ ရှိ​​ေကာင်း​​ရှိနိုင်တယ်လို့​​ ဆိုြကြပန်ပါတယ်။ ဘယ်သို့​​ပင် ဆို​​ေစ အန္တာတိကတိုက်ရဲ့​​ ​​ေရခဲ​​ေသာအရပ် ​​ေရခဲြမစ်​​ေအာက်​​ေြခက​​ေန ထွက်​​ေပါ်​​ေနတဲ့​​ ​​ေသွး​​​ေချာင်း​​စီး​​ ြမစ်ြကီး​​က​​ေတာ့​​ ြမင်​​ေတွ့​​ချက်အရ​​ေရာ သိပ္ပံပညာအရလည်း​​ ထူး​​ဆန်း​​အံ့​​ဩဖွယ်တစ်ခု ြဖစ်​​ေနခဲ့​​တာ ​​ေသချာပါတယ်။

ဒီ​​ေသွး​​ြမစ်ြကီး​​အ​​ေြကာင်း​​ ဖတ်မိ​​ေတာ့​​မှ ကျွန်မတို့​​ကချင်ြပည်နယ်မှာ ​​ေကျာက်​​ေတာင်နံရံအချို့​​က​​ေန အဲဒီလို နီရဲြပီး​​ ​​ေစး​​ပျစ်ပျစ်အရည်များ​​ စီး​​ကျ​​ေနတတ်တာ ​​ေတွ့​​ခဲ့​​ရဖူး​​တာကို သတိရမိပါ​​ေသး​​တယ်။ အဲဒီ ​​ေစး​​ပျစ်​​ေနတဲ့​​ အရည်ဟာ ​​ေကျာက်​​ေတာင်ြကား​​ထဲက​​ေန စီး​​ကျလာတာမို့​​ ​​ေကျာက်​​ေသွး​​လို့​​ ​​ေခါ်ြကြပီး​​ နီညို​​ေရာင် အခဲ​​ေလး​​အြဖစ် ​​ေရာင်း​​ချတာကို ​​ေတွ့​​ရပါတယ်။ အြခား​​​ေသာ ြပည်နယ်အချို့​​ရဲ့​​ ​​ေကျာက်​​ေတာင်များ​​မှာလည်း​​ ၎င်း​ ​​ေကျာက်​​ေသွး​​ကို ​​ေတွ့​​ရှိရတတ်တယ်လို့​​ သိရပါတယ်။ 

၎င်း​ ​​ေကျာက်​​ေသွး​​ရဲ့​​ ထူး​​ြခား​​ချက်မှာ ​​ေသွး​​ကဲ့​​သို့​​ အညှီနံ့​​ ရှိပါတယ်။  ​​ေကျာက်​​ေသွး​​အခဲကို ​​ေရခွက်ထဲ စိမ်လိုက်ပါက ​​ေရခွက်ထဲရှိ ​​ေရမှာ ​​ေသွး​​​ေရာင်ကဲ့​​သို့​​ နီရဲသွား​​တတ်ပါတယ်။ ​​ေကျာက်​​ေသွး​​ကို ​​ေဆး​​ဘက်ဝင်သည်ဟု ဆိုကာ  အား​​​ေဆး​​အြဖစ် လည်း​​​ေကာင်း​​၊​ တိုင်း​​ရင်း​​​ေဆး​​များ​​တွင် ​​ေသာ်လည်း​​​ေကာင်း​​ ထည့်​​သွင်း​​ ​​ေဖာ်စပ်ြကပါတယ်။  ​​ေကျာက်​​ေသွး​​ခဲပံု​​ေတာ့​​ မရှိလို့​​ မ​​ေဖာ်ြပနိုင်တာ ခွင့်​​လွှတ်ပါ။ ဒါ​​ေြကာင့်​​ အ​​ေပါ်က ​​ေရခဲြမစ်​​ေအာက်​​ေြခက ထွက်​​ေပါ်လာတဲ့​​ ​​ေသွး​​ြမစ်ဟာ ​​ေကျာက်​​ေသွး​​နဲ့​​ သ​​ေဘာတရား​​ သဘာဝချင်း​​များ​​ တူ​​ေနမလား​​လို့​​ သတိတရနဲ့​​ စဉ်း​​စား​​မိတာ ြဖစ်ပါတယ်။ တစ်ခါတစ်ခါမှာ​​ေတာ့​​ ​​ေလာကြကီး​​ရဲ့​​သဘာဝတရား​​ဟာ ထူး​​ဆန်း​​မှု​​ေတွနဲ့​​ ြပည့်​​နှက်​​ေနတတ်ပါတယ်။

~~~~~~~~~~~~~~~@@@~~~~~~~~~~~~~~~~

စူး​​စမ်း​​​ေလ့​​လာမှုသည် အဆံုး​​မရှိ​​ေသာ ြမစ်တစ်စင်း​​နှင့်​​ တူသည်။

Ref: Antarctica’s “Blood Falls” ( discovermagazine.com )